سفارش سریع

چاپ کتاب و پذیرش مقاله

آموزش کامل نحوه تنظیم پرسشنامه ۱۴۰۰/۰۹/۱۳
آموزش کامل نحوه تنظیم پرسشنامه

سایت خدمات دانشجویی فروغ پاسارگاد

پرسشنامه چیست؟

•    پرسشنامه شامل دسته‏ای از پرسش‏هاست که بر طبقِ اصولِ خاصی تدوین شده است و به صورت چاپی یا الترونیکی به افراد ارائه می‏شود و پاسخ‏گو بر اساس تشخیص و دانش خود جواب‏ها را در آن می‏نویسد.

•    هدف از ارائه پرسشنامه  کسب اطلاعات معین در مورد موضوعی مشخص است. 
•    بزرگ بودن گروه یا جامعه مورد مطالعه، یکی از دلایل مهم برای استفاده از پرسشنامه است؛ زیرا امکان مطالعه نمونه‏های بزرگ را فراهم می‏آورد. 
•    کیفیت تنظیم پرسشنامه در به دست آمدن اطلاعات صحیح و درست و قابل تعمیم بسیار با اهمیت است.

    انواع پرسشنامه

•    بر اساس نحوه اجرای پرسشنامه و نیز نوع سؤالاتِ پرسشنامه، می‏توان آن را به دسته‏های متفاوت تقسیم کرد. 
•    1. طبقه‏بندی بر اساس ماهیت پرسشنامه: 
o    الف. پرسشنامه باز: در این نوع پرسشنامه با سؤالات باز روبه‏رو هستیم. در اینجا پاسخ‏گو می‏تواند بدون محدودیت هر پاسخی را که مد نظرش باشد در مورد آن پرسش بنویسد و یا در آن زمینه توضیح دهد. در این‏گونه سؤالات، اطلاعات دقیق‏تر، کامل‏تر و دارای ارزش بیشتر هستند؛ ولی طبقه‏بندی و نتیجه‏گیری از آن‏ها مشکل‏تر و به تجربه زیاد نیازمند است.
o    سؤال‏های باز پرسش‏هایی است که پاسخی از قبل تهیه شده ندارند و پاسخ‏گو جوابی را که مناسب تشخیص می‮دهد با کلمات و عبارات خود عرضه می‮دارد. مثلاً پرسیده می‮شود: به نظر شما مهمترین عاملی که موجب همکاری علمی می‮شود چیست؟ و پاسخ‏گو نظر خویش را به نحوی که خود اختیار می‮کند ابراز می‮دارد. 
•    ب. پرسشنامه بسته: در این نوع پرسشنامه، پرسش‏های بسته ارائه می‏شود. برای هر پرسش، تعدادی گزینه و پاسخ انتخاب شده است که فرد پاسخ‏گو باید یکی از آن‏ها را به عنوان پاسخ انتخاب کند. هریک از پاسخ‏ها به گونه‏ای تنظیم شده است که در عین منطقی بودن برای آن سؤال از پاسخ مربوط به دیگر سؤالات مجزاست. در اینجا پاسخ‏ها را می‏توان به سرعت نوشت و تجزیه و تحلیل و طبقه‏بندی پاسخ‏ها نیز ساده‏تر است؛ اما اطلاعات به دقت و کاملی پرسشنامه باز نیست.
•    در سؤالات بسته، پژوهشگر پاسخ‏های ‮احتمالی را از قبل مشخص کرده است و پاسخ‏گو باید یکی از موارد از قبل انتخاب شده را برگزیند و علامت بزند. برای نمونه، چون مشخص است که جنس پاسخ‏گو زن یا مرد است، پژوهشگر هر دو مورد را مطرح می‏کند و پاسخ‏گو با علامت‏گذاری بر روی یکی از موارد، هویت جنسی خود را مشخص می‮کند، یا چون سطوح تحصیلی به گروه‏های مشخص محدود است به هنگام نیاز به سطح تحصیلی، از پاسخ‏گو خواسته می‮شود که آخرین مدرک تحصیلی خود را با علامت زدن در مقابل یکی از موارد زیر مشخص کند: کمتر از ششم ابتدایی، ششم ابتدایی، سوم متوسطه، دیپلم متوسطه، کارشناسی، کارشناسی ارشد، و دکتری.
•    پرسشنامه همراه با مصاحبه: این پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف‏ناپذیر است که به صورت حضوری پرسش‏ها از افراد پرسیده می‏شود و پاسخ‏ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه ثبت می‏کند. 
•    پرسشنامه خود ایفا: پرسشنامه در اختیار فرد یا گروه قرار می‏گیرد و فرد به تنهایی و یا به صورت گروهی به پرسشنامه پاسخ می‏دهند.
•    پرسشنامه الکترونیکی: در این نوع از پرسشنامه، پژوهشگر با استفاده از اینترنت، شبکه‏های اطلاع‏رسانی، گروه‏های بحث، و رایانامه، اقدام به ارسال پرسشنامه الکترونیکی برای افراد می‏کند و افراد پاسخ‏ها را در همان پرسشنامه برخط وارد نموده و پس از تکمیل روی گزینه ارسال کلیک کرده و آن را ارسال می‏نمایند و یا اینکه با رایانامه برای پژوهشگر برمی‏گردانند. در برخی موارد ممکن است افراد نسخه‏ای از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخ‏گویی به شکل پستی بازگردانند.
•    پرسشنامه پستی: پرسشنامه برای افراد از طریق پست ارسال می‏شود. پاسخ‏گو پس از تکمیل پرسشنامه، آن را برای پژوهشگر عودت می‏دهد.

    نکات مهم در طراحی پرسشنامه

•    داشتن یک مقدمه گویا، رسا، جذاب و واضح در ابتدای پرسشنامه 
•     وجود پرسش‏های قابل فهم و خالی از ابهام 
•     خودداری از پرسش‏های طولانی، وقت‏گیر و دوپهلو 
•     خودداری از واژه‏ها و لغات نامأنوس و نامفهوم 
•     طراحی پرسشنامه زیبا و دور از کلمات زشت و زننده و تا جای ممکن دوستانه 
•     محدود بودن پرسش‏های زمینه‏ای 
•     قرار دادن پرسش‏های حساس و مهم در پایان پرسشنامه 
•     هر سؤال فقط به یک موضوع اختصاص داشته باشد 
•     قرار دادن تمام پاسخ‏های ممکن برای پرسش‏های بسته
•     استفاده از پرسش‏های باز و بسته به همراه هم

    مزایای پرسشنامه

•    به جهت سادگی و کم هزینه بودن می‏توان آن را بین افراد لازم توزیع کرد که نماینده گروهی بزرگ هستند؛
•    نیازی به مصاحبه‏گر نیست، بدین‏جهت از نظر امکانات نیروی انسانی و مالی مقرون به صرفه است؛
•    چون هویت پاسخ‏گویان در پرسشنامه مشخص نیست، احتمالاً در پاسخ‏ها، صداقت بیشتری وجود دارد؛
•    چون پاسخ‏ها به طور مستقیم توسط پاسخ‏گو داده می‏شود در یادداشت اظهارات، امکان اشتباه، پیشداوری و داوری ناروا وجود ندارد؛
•    پاسخ‏گو از نظر زمان جواب دادن، تحت فشار نیست و به هنگام فراغت به سؤال‏ها پاسخ خواهد گفت. علاوه بر این، در پاسخ‏گویی فرصت و امکان تجدید نظر را دارد؛
•    به دلیل ناشناس ماندن پاسخ‏دهندگان احتمال خطا در پاسخ‏گویی کمتر است و صداقت پاسخ‏گو بیشتر خواهد بود؛
•    طرح سؤالات  از لحن شفاهی به دور است؛
•    عدم نیاز به شخص مصاحبه‏گر؛ بنابراین عدم تأثیر وجود چنین شخصی 
•    ساده و ارزانی و سهولت اجراء و رفع مشکل برقراری ارتباط رو در رو؛
•    سادگی طبقه‏بندی و تجزیه و تحلیل 
•    دقت بیشتر پاسخ‏ها به واسطه محرمانه ماندن افراد 
•    امکان انجام مطالعات بزرگ و گسترده 
•    یکسان بودن شرایط اجراء برای همه در زمان تکمیل

   معایب و محدودیت های پرسشنامه

•    عدم قابلیت استفاده برای بی‏سوادان؛ 
•     تحلیل، تعبیر و تفسیر سؤال‏هایی که پاسخی به آن‏ها داده نشده، غیرممکن یا دشوار است؛
•     مشخص نیست که چه کسی یا کسانی به پرسشنامه جواب نداده‏اند؛
•     ممکن است تعداد پرسشنامه‏هایی که پاسخ داده شده است کمتر از حداقل باشد؛
•    تفسیر و تحلیل پاسخ‏هایی که جواب صریح به آن‏ها داده نشده، بسیار دشوار و گاهی غیرممکن است؛
•     بعضی از سؤال‏ها را نمی‏توان از طریق پرسشنامه پرسید؛
•     ممکن است زمان پاسخ‏گویی و عودت پرسشنامه به درازا کشد و پژوهش بیش از اندازه لازم به تأخیر افتد؛
•    درک نکردن مفهوم سؤال؛ در صورت وجود ابهام احتمالی در پاسخ‮ها و فقدان تماس با پاسخ دهنده 
•     دشواری تحلیل پاسخ‏های ‮دو پهلو در پرسش‏های ‮باز 
•    امکان ارائه تصویر کاذب توسط فرد از خود 
•    کاهش درصد پاسخ‏های رسیده در پرسشنامه پستی 
•    در هنگام نوشتن پرسشنامه باید دقت نمود تا ابتدا از پرسش‏های زمینه‏ای استفاده گردد و سپس به پرسش‏هایی که در زمینه موضوع طراحی شده‏اند، رسید.
•    عدم برگشت پرسشنامه 
•    عدم اطمينان از درك سئوالات 
•    عدم اطمينان از ثبت صحيح پاسخ ها 
•    اصول اساسی تدوین سؤالات پرسشنامه
•    از جمله‌های مثبت استفاده کنید، نه جملات منفی یا منفی در منفی.
•    از جمله‌بندی شفاف و قابل فهم استفاده کنید، که برای تمام سطوح قابل درک باشد.
•    از تلفظ، گرامر، علائم نگارشی و نقطه‏گذاری صحیح استفاده کنید.
•    از سؤالاتی که در خود بیش از یک سؤال جای داده‌اند خودداری کنید (مثلاً آیا شما رمان و فیلم دوست دارید؟)
•    هیچ فرضی درباره پاسخ‏دهنده نداشته باشید.
•    سؤالات نباید پاسخ‏دهنده را به پاسخی خاص هدایت کنند.
•    از جمله‌هایی استفاده کنید که سبب شود اعضای یکسان زیرجامعه‌های مختلف، درک یکسانی از سؤالات داشته باشند.
•    از جمله‌هایی استفاده کنید که افرادی با نظرات مختلف، پاسخ‌های متفاوتی ارائه دهند.
•    پس از پاسخ‌های ممکن، به داشتن یک طبقه‌بندی پاسخ آزاد فکر کنید.
•    در هر سؤال، تنها از یک بخش از ساختاری که دوست دارید استفاده کنید.

 

 




ارسال سفارش استخراج مقاله

مقالات مرتبط
آموزش کامل نحوه تنظیم پرسشنامه
پرسشنمه چیست؟ نحوه تنظیم آن به چه صورت است؟؟ ...
تحقیق توصیفی چیست؟
هر آنچه باید در مورد پژوهش توصیفی بدانید. ...
بررسی اجمالی جلسه دفاع از پایان نامه
آموزش نحوه مدیریت جلسه دفاع پایان نامه و مطالب اسلاید دفاع ...
چگونه روش تحقیق پایان نامه را بنویسیم؟ (قسمت دوم)
چگونه روش تحقیق پایان نامه را بنویسیم؟ (قسمت دوم) ...
انواع مقیاس در طراحی پرسشنامه
انواع مقایس در انجام پایان نامه ...
آموزش انجام پایان نامه جغرافیا
آموزش انجام پایان نامه جغرافیا.در فرآیند انجام پایان نامه جغرافیا به بررسی مبانی، روش ها و نگرش های لازم برای شناخت ح ...
© 2022